Tegelijkertijd stelt de coalitie een brede suikertaks voor die een groot deel van de boodschappen verder in prijs verhoogt. Zes op de tien Nederlanders vinden zo'n prijsverhoging niet rechtvaardig. Onder huishoudens met een laag inkomen loopt dat op tot zeven op de tien. Dat blijkt uit representatief onderzoek van Peil.nl onder 3.400 Nederlanders, uitgevoerd in opdracht van VBZ.
Volgens branchevereniging VBZ laat het onderzoek zien dat de politiek een verkeerd signaal afgeeft door juist nu een nieuwe belasting op dagelijkse boodschappen te overwegen. “Nederlanders vragen om betaalbare boodschappen, niet om nieuwe lastenverzwaringen. Het draagvlak voor een brede suikertaks ontbreekt, terwijl de maatregel juist de lage- en middeninkomens raakt.” Aldus Theo Heere, directeur van VBZ.
Lage inkomens willen betaalbaar voedsel, geen hogere prijzen
De resultaten laten zien dat met name huishoudens met lagere inkomens moeite hebben met een prijsgerichte aanpak. Slechts een op de tien consumenten met een laag inkomen vindt dat ongezonde producten duurder moeten worden. Daartegenover staat dat ruim vier op de tien liever ziet dat gezonde producten goedkoper worden. Heere: "Mensen met een kleinere portemonnee vragen niet om strafmaatregelen, maar om positieve prikkels. Als de politiek gezondheid wil bevorderen, ligt het meer voor de hand om gezonde keuzes betaalbaarder te maken dan het boodschappenmandje verder te belasten."
Hogere prijzen leiden tot meer boodschappen over de grens
Het onderzoek laat daarnaast zien dat prijsverschillen met buurlanden steeds belangrijker worden voor consumenten. Momenteel gaat al 31 procent van de Nederlanders wel eens zelf naar Duitsland, België of Luxemburg om goedkoper boodschappen te doen. Wanneer de brede suikertaks leidt tot verdere prijsstijgingen, dan zegt de helft van de consumenten die nu al gebruikmaakt van grenswinkelen dat zij nóg vaker over de grens boodschappen zullen doen en bijna een kwart overweegt dat. Daarmee dreigt de maatregel niet alleen consumenten te raken, maar ook Nederlandse supermarkten, producenten en op termijn werkgelegenheid en leefbaarheid in grensregio's.
Twijfels over effectiviteit
VBZ wijst erop dat een brede suikertaks momenteel vooral wordt besproken als instrument om overgewicht terug te dringen. Tegelijkertijd ontbreekt volgens de brancheorganisatie overtuigend bewijs dat een belasting op een breed pakket voedingsmiddelen daadwerkelijk leidt tot minder overgewicht. Volgens cijfers van het RIVM daalt de suikerinname in Nederland al jaren en ligt die inmiddels onder de norm van de Wereldgezondheidsorganisatie voor vrije suikers. Heere wijst erop dat ondanks deze dalende trend, overgewicht blijft stijgen. Dat onderstreept dat een brede suikertaks niet effectief is om overgewicht terug te dringen.
Heere: “Voordat miljoenen Nederlanders worden geconfronteerd met hogere boodschappenprijzen, mag verwacht worden dat de effectiviteit van zo'n ingrijpende maatregel overtuigend is aangetoond. Dat bewijs ontbreekt voor een brede suikertaks nog altijd. Sterker nog: er bestaan al voorbeelden in het buitenland waar een soortgelijke taks is geprobeerd, maar ook weer is afgeschaft, waaronder Denemarken.”
Consumenten kiezen voor betaalbaarheid
De uitkomsten van het onderzoek schetsen volgens VBZ een helder beeld: de meeste consumenten maken zich zorgen over de betaalbaarheid van boodschappen en vinden extra prijsverhogingen onrechtvaardig. Gezondheidsbeleid zou mensen moeten helpen gezondere keuzes te maken. Een maatregel die vooral leidt tot duurdere boodschappen en meer grensverkeer dreigt zijn doel voorbij te schieten.